Trần Cừ là truyện ngắn được Nam Cao viết vào thời điểm sau Cách mạng tháng Tám, thời kỳ mà ngòi bút Nam Cao hăng hái với cách mạng, với lý tưởng hơn bao giờ hết. Qua Trần Cừ Nam Cao thành công trong việc khắc họa hình tượng người lính dũng cảm nhưng cũng chất chứa đầy tâm trạng. Đó là tâm trạng anh vệ quốc quân trước khi vào trận đánh với đầy đủ các cung bậc cảm xúc khác nhau được Nam Cao miêu tả rất chân thực: từ háo hức, hồ hởi đến những suy nghĩ, đắn đo. Những con người đi vào cuộc chiến đấu suy nghĩ rất nhiều, dùng đến sức óc rất nhiều.
Với lối viết truyện như không có truyện, một đặc sắc nghệ thuật của Nam Cao trong thời kỳ này, ông đã tránh được cái nhìn đơn giản hoá hình tượng người lính. Người lính hiện lên trong Trần Cừ là một người lính đầy tâm trạng. Những tâm trạng đan xen ấy của họ là tâm trạng chung của những người ra trận. Họ chiến đấu có lí tưởng, họ không sợ mất mát, họ chỉ sợ chết đi mà nhiệm vụ không hoàn thành.